Vergeten rivieren

Vergeten rivieren

De drie bekende rivieren bij Dordrecht zijn de Beneden-Merwede, de Noord en de Oude Maas. Het kanaal, nummer vier, de Nieuwe Merwede wordt daarbij nog wel eens vergeten. Er zijn in de omgeving echter nog meer ‘vergeten’ rivieren. Weliswaar soms al eeuwen afgedamd, ze horen in het landschap van de polders en de waarden. Vooral de Alblasserwaard telt nog een aantal oude rivieren. Natuurlijk de Alblas die in het oosten als rivier de Graafstroom begint. Vroeger was de Alblas een druk bevaren rivier met voornamelijk schuiten die veevoer (zoals pulp) transporteerden. Vandaag de dag wordt de rivier alleen bevaren door plezierschippers. Op zomerse dagen kan het op het water enorm druk zijn. Er zijn plannen om de oude, niet meer functionerende, schutsluis in Alblasserdam te restaureren, waardoor de Alblas en de Noord weer verbinding met elkaar krijgen.

Ook in de Alblasserwaard, maar meer naar het zuidoosten gelegen is de Giessen. Het is een veenriviertje dat zijn oorsprong heeft in twee kleine veenriviertjes, de Noordeloos en de Kromme Giessen. De Giessen mondt uit in de Beneden-Merwede. De Giessen is net als de Alblas en Graafstroom een schilderachtige parel in het polderlandschap. De landschappelijke waarde werd zo groot gedacht dat de goederenspoorlijn Betuwelijn er met een tunnel onderdoor gaat.

Voor wie het weet zijn op het Eiland van Dordrecht nog twee rivieren aan te wijzen. De Thuredriht bijvoorbeeld, de rivier waaraan Dordrecht zijn naam dankt. Het deel van de Voorstraatshaven tussen de Visbrug en Boombrug is het restant van de rivier. Het deel aan de andere kant, naar de Grote Kerk, is rond 1200 gegraven.
De Thuredriht was een aftakking van de grote rivier de Dubbel, waarin vermoedelijk omstreeks 1200 een dam werd gelegd. De Dubbel verdween door de Sint-Elisabethsvloed. Met wat fantasie kan de vijver bij de begraafplaats aan de Dubbeldamseweg als een restant van de Dubbel worden gezien.

Ook aan de overzijde van de Oude Maas zijn oude rivieren te vinden. De Devel bij Zwijndrecht was tot in de elfde eeuw een voortzetting van de Dubbel. De Oude Maas bestond nog niet. De Devel kwam uit in de Waal, die nu liefkozend ’t Waaltje wordt genoemd. Hendrik-Ido-Ambacht en Rijsoord liggen aan deze Waal en Heerjansdam ligt ingeklemd tussen Waal en Devel.